Skip to main content
site header image

Að finna heimildir: Um heimildaleit

Upplýsingar um safnkost og heimildaleit

Við upphaf leitar

Hefjið leitina á að:

  • skilgreina verkefnið
  • velja leitarorð
  • athuga hvernig best er að tengja leitarorðin
  • velja heppileg gagnasöfn
  • skoða efnisorðaskrá (e. thesaurus) og möguleika leitarviðmóts viðkomandi gagnasafns

Skilgreinið efnið

Veljið leitarorð sem lýsa viðfangsefninu vel    

  • kannið stafsetningu, skilgreiningar og samheiti:
          aeroplane, airplane, aircraft, plane
          wage, salary, pay o.s.frv.
  • athugið víðari eða þrengri heiti:
          disabilities
                physical disabilities
                mental disabilities
  • skyld heiti:
       food, diet, eating, nutrition
  • mun á enskum og amerískum rithætti 
       aluminium – aluminum, behaviour – behavior, cheque – check
      

Athugið að í mörgum gagnasöfnum er að finna skrá yfir efnisorð sem notuð eru í viðkomandi gagnasafni.

Orðabækur og önnur uppsláttarrit

Til að skilgreina viðfangsefnið og finna heppileg leitarorð, finna svör við spurningum eða afla grunnupplýsinga um ýmis málefni er gagnlegt að byrja á að nota:

Alfræðirit – almenn eða sérhæfð

Orðabækur af ýmsum toga eru mikilvægar á ýmsum stigum heimildaleitar og ritunar t.d. til að

  • finna og velja rétt hugtök
  • finna samheiti
  • athuga stafsetningu, skammstafanir o.fl.
  • Snara – Orðabækur af ýmsum toga. Opnar á háskólanetinu.
  • Málið.is – Vefgátt - leit í sjö íslenskum gagnasöfnum
  • Merriam Webster
  • Skrambi – villuleitarforrit frá Árnastofnun​
  • Málfarsbankinn – Íslensk málstöð​
  • Orðabanki íslenskrar málstöðvar

Kynnið ykkur gagnasöfnin

Kynnið ykkur gagnasöfnin sem safnið veitir aðgang að. Þau eru af ýmsum toga og eru þau stærstu þverfagleg, þ.e. vísa bæði í almennt og fræðiegt efni á ýmsum sviðum. Í slíkum gagnasöfnum er hægt að velja um að leita eingöngu í ritrýndu efni (peer reviewed) eða fræðiritum (scholarly).

Önnur gagnasöfn eru með efni á afmörkuðu fræðasviði.

Veljið heppileg gagnasöfn

Sláið inn orð eða orðasamband sem best lýsir því efni sem finna skal.

Flest gagnasöfn túlka bil á milli orða sem samtenginguna AND sem táknar að bæði/öll orðin þurfa að finnast.

Góð regla er því að setja orðasambönd innan gæsalappa, þ.e. ef finna á greinar þar sem orðin eiga að standa saman í tiltekinni röð. 
  “intelligence measurements”,  “red blood cell”, credit card fraud